Ngành công nghệ thực phẩm Việt Nam đang trải qua cuộc chuyển mình từ phương pháp sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Hội thảo “Hiện đại hoá ngành thực phẩm truyền thống” vừa diễn ra tại Đại học Công nghiệp TP.HCM đã thu hút hàng trăm chuyên gia, doanh nghiệp và sinh viên, đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong việc nâng tầm chất lượng sản phẩm thực phẩm lên men Việt Nam.
Trong không khí sôi động của phòng E3.2, Đại học Công nghiệp TP.HCM, hàng trăm đại biểu đã chứng kiến một cuộc thảo luận sôi nổi về tương lai của ngành công nghệ thực phẩm. Hội thảo “Hiện đại hoá ngành thực phẩm truyền thống: Hiện trạng, xu hướng và giải pháp từ phía doanh nghiệp” không chỉ là nơi chia sẻ kiến thức mà còn mở ra những hướng đi mới cho việc phát triển bền vững ngành công nghiệp này.
Ông Trần Sơn Tùng, CEO công ty TNHH NDBio, trong bài thuyết trình mang tính đột phá “Quản trị chất lượng trong lên men: từ biến động tự nhiên đến dữ liệu khoa học” đã vạch ra bức tranh toàn cảnh về những thách thức mà ngành đang đối mặt. “Phương pháp lên men truyền thống của chúng ta vẫn còn nhiều ‘điểm mù’,” ông Tùng phân tích. “Việc lên men thường gặp phải vấn đề biến động tự nhiên, khiến việc kiểm soát chất lượng trở nên khó khăn và chi phí sản xuất tăng cao.”
NHỮNG THÁCH THỨC TRUYỀN THỐNG
Ngành lên men Việt Nam từ lâu đã nổi tiếng với những sản phẩm đặc sắc như nước mắm, tương, rượu… Tuy nhiên, việc duy trì chất lượng ổn định luôn là bài toán khó. Sự phụ thuộc vào kinh nghiệm của thợ lành nghề, điều kiện thời tiết tự nhiên và nguyên liệu không đồng nhất đã tạo ra những biến động khó lường trong quá trình sản xuất.
Tại hội thảo, TS. Bùi Hồng Quân – chuyên gia đánh giá trưởng ISO 22000 về Hệ thống quản lý an toàn thực phẩm – đã có những nhận định quan trọng: “Hiện nay ngành công nghệ sinh học thực phẩm rất cần các minh chứng khoa học để đảm bảo an toàn thực phẩm, chứng minh công dụng. NDBio đang đi đúng hướng trong việc hỗ trợ doanh nghiệp hiện đại hóa ngành thực phẩm.”
Các chuyên gia tại hội thảo đều thống nhất rằng việc số hóa quy trình không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn mở ra khả năng tạo ra những sản phẩm mới với đặc tính được thiết kế sẵn. Thay vì chờ đợi may mắn từ tự nhiên, các nhà sản xuất có thể chủ động tạo ra những điều kiện tối ưu cho từng loại sản phẩm.
GIẢI PHÁP CÔNG NGHỆ HIỆN ĐẠI
Giải pháp mà các chuyên gia đưa ra tập trung vào việc ứng dụng hệ thống cảm biến thông minh, phân tích dữ liệu lớn và trí tuệ nhân tạo. Những công nghệ này không thay thế hoàn toàn kinh nghiệm truyền thống mà kết hợp một cách hài hoà để tạo ra những sản phẩm vừa giữ được bản sắc văn hóa vừa đảm bảo tiêu chuẩn hiện đại.
“Ngành công nghệ sinh học thực phẩm cần nhiều dữ liệu hơn làm minh chứng cho các công dụng tự tuyên bố, tránh trường hợp tuyên bố miệng không có bằng chứng khách quan,” TS. Bùi Hồng Quân nhấn mạnh. Điều này đặc biệt quan trọng khi các sản phẩm thực phẩm Việt Nam muốn thâm nhập vào các thị trường quốc tế với yêu cầu nghiêm ngặt về chứng minh khoa học.
XU HƯỚNG ỨNG DỤNG AI TRONG LÊN MEN
Một trong những điểm nhấn của hội thảo là việc trình bày về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dự đoán và tối ưu hóa quá trình lên men. Công nghệ Digital Twin – tạo ra “người anh em sinh đôi số” của hệ thống lên men thực tế – đang mở ra những khả năng chưa từng có trong việc nghiên cứu và phát triển sản phẩm.
Các hệ thống thông minh hiện đại có thể theo dõi hàng trăm thông số cùng lúc, từ những chỉ số cơ bản như nhiệt độ, độ pH đến những thông số phức tạp như hoạt tính enzyme, tỷ lệ các hợp chất hữu cơ và thậm chí cả “dấu vân tay” hóa học của sản phẩm đang hình thành.
CAM KẾT PHÁT TRIỂN NHÂN LỰC
Trong khuôn khổ sự kiện, NDBio cũng công bố chương trình hỗ trợ giáo dục toàn diện cho sinh viên các ngành Công nghệ Thực phẩm, Công nghệ Sinh học và Đảm bảo Thực phẩm. Chương trình không chỉ bao gồm hỗ trợ tài chính mà còn tạo cơ hội cho sinh viên tiếp cận với công nghệ thực tế và môi trường làm việc chuyên nghiệp.
- Bùi Hồng Quân đặc biệt nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp đào tạo lý thuyết với thực hành: “Bộ môn Công nghệ sinh học Viện công nghệ sinh học thực phẩm Trường đại học công nghiệp TP.HCM sẽ tăng cường hợp tác với các doanh nghiệp làm thật, có máy móc thiết bị thật để sinh viên được làm việc trực tiếp nhằm cung cấp nhân lực có chất lượng cao biết làm việc.”
TẦM NHÌN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG
Hội thảo đã khép lại với nhiều cam kết hợp tác cụ thể giữa nhà trường, doanh nghiệp và các cơ quan quản lý. Các bên đều thống nhất rằng việc hiện đại hóa ngành thực phẩm không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn cần sự thay đổi tư duy từ “sản xuất theo kinh nghiệm” sang “sản xuất dựa trên khoa học”.
Những chia sẻ tại hội thảo đã vẽ nên bức tranh tương lai đầy hứa hẹn cho ngành công nghệ thực phẩm Việt Nam – nơi mà truyền thống và hiện đại hòa quyện để tạo ra những sản phẩm không chỉ ngon miệng mà còn an toàn, dinh dưỡng và có thể cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.