TP.HCM – Trong bối cảnh định vị trở thành “đô thị không ngủ”, kinh tế đêm được kỳ vọng là động lực tăng trưởng mới của TP.HCM. Tuy nhiên, thực tế cho thấy lĩnh vực này vẫn đang bị bó hẹp trong những mô hình truyền thống, thiếu chiều sâu trải nghiệm và chưa có cơ chế phát triển tương xứng.
Chiều 25-3, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Hiệp hội Ẩm thực TP.HCM (FBA) tổ chức tọa đàm “Phát triển kinh tế đêm – Động lực thúc đẩy tăng trưởng TP.HCM”, quy tụ hơn 40 đại biểu đến từ các sở ngành, hiệp hội và doanh nghiệp lớn trong lĩnh vực du lịch, thương mại, dịch vụ.
Thoát “bẫy” chợ đêm, mở rộng không gian giá trị
Tại tọa đàm, nhiều ý kiến cho rằng kinh tế đêm (Night Time Economy – NTE) tại TP.HCM hiện vẫn chủ yếu xoay quanh các hoạt động ăn uống, đặc biệt là mô hình quán nhậu, chợ đêm hoặc các dịch vụ có cồn. Trong khi đó, các sản phẩm văn hóa, nghệ thuật, giải trí chất lượng cao hay không gian mua sắm chuyên biệt về đêm vẫn còn thiếu và rời rạc.
Trong bối cảnh TP.HCM đang mở rộng địa giới hành chính, xây dựng Luật Đô thị đặc biệt và triển khai các cơ chế đặc thù, ban đêm không còn đơn thuần là “khoảng nghỉ” mà cần được nhìn nhận như một “tài sản chiến lược” của đô thị. Khoảng thời gian từ 18h đến 6h sáng hôm sau hoàn toàn có thể trở thành không gian tạo ra giá trị gia tăng mới nếu được tổ chức bài bản.
Các chuyên gia nhận định, để thoát khỏi mô hình phát triển manh mún, thành phố cần chuyển hướng từ khai thác dịch vụ nhỏ lẻ sang xây dựng hệ sinh thái trải nghiệm đa tầng, kết hợp giữa văn hóa – nghệ thuật – giải trí – mua sắm – ẩm thực. Đây cũng là cách nhiều đô thị lớn trên thế giới kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng chi tiêu của du khách.
Điểm nghẽn nằm ở cơ chế và thiếu “nhạc trưởng”
Bên cạnh tiềm năng lớn, các đại biểu cũng chỉ ra hàng loạt điểm nghẽn đang kìm hãm sự phát triển của kinh tế đêm TP.HCM. Đáng chú ý là việc thiếu một cơ quan đầu mối điều phối chung, khiến các hoạt động phát triển còn rời rạc, thiếu liên kết.
Ngoài ra, hành lang pháp lý hiện chưa có sự phân tách rõ ràng giữa hoạt động ban ngày và ban đêm, dẫn đến nhiều vướng mắc trong cấp phép, quản lý. Các vấn đề về an ninh trật tự, tiếng ồn, rác thải cũng là rào cản khiến doanh nghiệp e ngại khi mở rộng hoạt động về đêm.
Một số ý kiến cho rằng, nếu không có cơ chế đặc thù đủ linh hoạt, kinh tế đêm sẽ khó phát triển đúng tiềm năng, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh với các điểm đến trong khu vực như Bangkok, Singapore hay Seoul – nơi kinh tế đêm đã trở thành một phần không thể thiếu của ngành du lịch.
Doanh nghiệp đề xuất “bán trải nghiệm” thay vì “bán dịch vụ”
Từ góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Kỳ – Chủ tịch HĐQT Vietravel, đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam – cho rằng kinh tế đêm TP.HCM cần một “tuyên ngôn phát triển” rõ ràng, với ba trụ cột: giao thoa, chuyển động và khai mở.
“Nếu chỉ dừng ở việc bán các dịch vụ đơn lẻ, kinh tế đêm sẽ không thể giữ chân du khách. Điều cần hướng tới là những trải nghiệm có chiều sâu, có câu chuyện và có khả năng kết nối”, ông Kỳ nhấn mạnh.
Theo ông, thành phố cần hình thành mô hình “đa trung tâm” cho kinh tế đêm, kết nối các khu vực thành những chuỗi trải nghiệm liên hoàn thay vì phát triển đơn lẻ từng điểm. Cách tiếp cận này không chỉ giúp kéo dài thời gian lưu trú mà còn gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Trong khi đó, ông Võ Việt Hòa – đại diện Saigontourist Group – cho rằng TP.HCM cần tận dụng lợi thế sông ngòi để phát triển các sản phẩm du lịch đêm quy mô lớn, đồng thời kết nối với các địa phương lân cận nhằm mở rộng không gian trải nghiệm.
“Cần phát triển song song hai nhóm sản phẩm: cao cấp phục vụ khách MICE và đại chúng dựa trên lợi thế ẩm thực đường phố, phố đi bộ, chợ đêm”, ông Hòa đề xuất.
Ở góc độ vận hành, ông Nguyễn Đăng Phú cho biết mô hình hoạt động về đêm tại chợ đầu mối Bình Điền có thể trở thành một sản phẩm du lịch đặc thù nếu được tổ chức lại. Việc kết hợp giữa hoạt động thương mại và trải nghiệm văn hóa sông nước có thể tạo nên một điểm đến khác biệt cho TP.HCM.
Hướng tới bản sắc “thành phố không ngủ”
Tổng hợp các ý kiến tại tọa đàm, nhiều chuyên gia cho rằng TP.HCM cần quy hoạch kinh tế đêm theo từng chủ đề rõ ràng, gắn với đặc trưng văn hóa bản địa thay vì phát triển dàn trải. Các loại hình như biểu diễn nghệ thuật, tour đêm, không gian sáng tạo, hoạt động thể thao đêm… cần được đầu tư bài bản để tạo sức hút lâu dài.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp kiến nghị thành phố xem xét xây dựng các cơ chế hỗ trợ riêng cho hoạt động ban đêm, bao gồm ưu đãi thuế, quy định linh hoạt về giờ hoạt động, đảm bảo an toàn thực phẩm và an ninh trật tự. Đề xuất thí điểm các “đặc khu dịch vụ đêm” cũng được đưa ra nhằm tạo không gian thử nghiệm chính sách.
Trong bối cảnh ngành du lịch đang cần những động lực tăng trưởng mới, kinh tế đêm được xem là “mỏ vàng” chưa được khai thác hết. Nếu được tổ chức hiệu quả, đây không chỉ là giải pháp gia tăng doanh thu mà còn góp phần định hình bản sắc đô thị, nâng cao năng lực cạnh tranh của TP.HCM trên bản đồ du lịch khu vực.
Với những đề xuất từ doanh nghiệp và chuyên gia, kinh tế đêm được kỳ vọng sẽ từng bước chuyển mình, trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế – du lịch của TP.HCM, hướng tới hình ảnh một đô thị năng động, sáng tạo và không ngủ.